Akademicka „Solidarność”. To dlatego władze PRL tak się bały studentów

Akademicka „Solidarność”. To dlatego władze PRL tak się bały studentów

Organizacja została zarejestrowana po wielkim strajku na polskich uczelniach.
Organizacja została zarejestrowana po wielkim strajku na polskich uczelniach. / Źródło: IPN
Dodano 2
40 lat temu władze PRL zarejestrowały Niezależne Zrzeszenie Studentów – największą autonomiczną organizację studencką w bloku wschodnim.

NZS powstało już 22 września 1980 roku na fali protestów sierpniowych. Władze komunistyczne zwlekały z rejestracją związku studenckiego dużo dłużej niż miało to miejsce w przypadku „Solidarności” (zarejestrowanej 10 XI 1980 roku). Komuniści ustąpili dopiero po miesięcznym strajku okupacyjnym prowadzonym na uczelniach w całym kraju, w którym wzięło udział ok. 10 tys. osób. Wśród postulatów znalazły się m.in. odejście od obowiązku nauczania j. rosyjskiego, zarzucenie wykładów propagandowych, a także wprowadzenie realnej autonomii uczelni (zwłaszcza w kontekście częstych „nalotów” milicji i SB).

– Niezależne Zrzeszenie Studentów to jeden z filarów przemian, które rozpoczęły się w sierpniu 1980 roku. Obok NSZZ „Solidarność”, obok reprezentacji polskiej wsi, jaką była rolnicza „Solidarność”, NZS był akademicką „Solidarnością”, ruchem młodego pokolenia na rzecz Polski wolnej, sprawiedliwej i demokratycznej – powiedział prezes IPN dr Jarosław Szarek podczas obchodów 40. rejestracji związku. I dodał: – Mimo że w NZS było tylko ok. 80 000 członków – ok. 20% wszystkich studiujących w tym czasie – to stał się on reprezentacją całego środowiska studenckiego.

Korzenie NZS sięgają aż do 1977 roku, gdy w Krakowie powołany został Studencki Komitet Solidarności. Doszło do tego bezpośrednio po zamordowaniu Stanisława Pyjasa.

NZS było z punktu widzenia władz komunistycznych organizacją niezwykle niebezpieczną, podnoszącą dużo bardziej radykalne postulaty niż „Solidarność”.

Pierwszym przewodniczącym NZS został Jarosław Guzy. „Nam chodziło o reformę studiowania, o reformę uczelni, o autonomię uczelni, o wyzbycie się całej, ideologicznej, politycznej presji, jakiej poddane były uczelnie, podobnie jak całe życie w kraju” – tłumaczył Guzy w rozmowie z Polskim Radiem.

Po ogłoszeniu stanu wojennego NZS zostało zdelegalizowane. Organizacja została ponownie zarejestrowana we wrześniu 1989 roku.

/ Źródło: IPN, Polskie Radio, Encyklopedia Solidarności
 2