II wojna światowaPo drugiej stronie Auschwitz. Jak Polacy pomagali więźniom

Po drugiej stronie Auschwitz. Jak Polacy pomagali więźniom

KL Auschwitz-Birkenau
KL Auschwitz-Birkenau / Źródło: Flickr / Yessica da silva esteves / CC BY 2.0
Dodano 48
W dawnym magazynie SS powstaje muzeum poświęcone mieszkańcom Oświęcimia i okolic, którzy pomagali więźniom Auschwitz.

Żołnierze Armii Czerwonej dotarli do obozu 27 stycznia 1945 r. W Auschwitz-Birkenau przebywało wówczas ok. 7 tys. więźniów, w tym 500 dzieci, głównie żydowskich. Paradoks tamtego wydarzenia polegał na tym, że Sowieci, przedstawiciele totalitaryzmu stalinowskiego, przynieśli wolność więźniom totalitaryzmu hitlerowskiego. Jednak żołnierzy radzieckich naprawdę witano w obozie jak wyzwolicieli. "Rzucaliśmy się im na szyję z okrzykami radości, z łóżek podnosiły się piszczele rąk, przesyłając im całusy. Ale oni nie zatrzymywali się na dłużej. Biegli w ślad za uciekającymi Niemcami. Dopiero 28 stycznia nadeszły większe oddziały Armii Czerwonej. Wprost z wozów brałyśmy chleb" – wspominała Irena Szczypiorska, która do Auschwitz trafiła w maju 1943 r.

W pomoc ocalałym zaangażowali się mieszkańcy Oświęcimia, Brzeszcz i innych sąsiednich miejscowości, a także ochotnicy z Polskiego Czerwonego Krzyża. To oni przenosili więźniów do szpitali polowych, organizowanych przez PCK. Dostarczali wodę, myli chorych, przygotowywali posiłki, wynosili ciała zmarłych. "Na pomieszczenie dla dzieci przeznaczyliśmy drewniany barak koło kopalni […], który wkrótce jako tako przystosowaliśmy do tego celu. Część wyposażenia pochodziła z obozu. Dzieci przywiózł [Tadeusz] Mleko z towarzyszami na niedużym wózku. Dzieci te były półżywe, sine, wynędzniałe i brudne. Pieniędzy jeszcze wówczas nie było, więc na utrzymanie szpitalika świadczyła ludność Brzeszcz i okolicy. Opieki lekarskiej nad chorymi dziećmi podjął się […] dr Sierankiewicz, lekarz kopalni Brzeszcze. Kopalnia przekazała również część personelu, w tym kilka pielęgniarek. W ten sposób dzieci dostały się pod właściwą opiekę" – relacjonował ks. Stanisław Szlachta, wikary z parafii św. Urbana w Brzeszczach, który organizował pomoc dla oswobodzonych więźniów Auschwitz.

Bohaterska lista

Okoliczni mieszkańcy sami założyli i utrzymywali niewielkie szpitale, w których leczyło się kilkaset chorych więźniów. Niektórzy przyjmowali ich nawet do własnych domów, zapewniając opiekę i leki. Czasem więzi emocjonalne między opiekunami a dziećmi uratowanymi z Auschwitz stawały się tak silne, że nowi rodzice decydowali się na adopcję. Pomagali także miejscowi księża i siostry zakonne. Wszystkim groziło zarażenie się różnymi chorobami zakaźnymi, które dziesiątkowały więźniów w obozie. Historykom i ekspertom udało się ustalić nazwiska dokładnie 1216 osób, które z narażeniem własnego zdrowia, niosły pomoc ocalałym. Listę zawarto w książce pod redakcją Henryka Świebockiego zatytułowanej "Ludzie dobrej woli. Księga Pamięci mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej niosących pomoc więźniom KL Auschwitz".

– Pracownicy muzeum prowadzili kwerendy w wielu archiwach. Opierając się m.in. na niemieckich dokumentach, materiałach obozowego i przyobozowego ruchu oporu, relacjach i wspomnieniach byłych więźniów, a także osób niosących pomoc, stworzyli listę obejmującą ponad 1200 nazwisk "ludzi dobrej woli" potwierdzoną w różnych źródłach – mówi w rozmowie z DoRzeczy.pl dr Jacek Lachendro z Centrum Badań Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau. Zaznacza jednocześnie, że 1031 pomagających mieszkało w Oświęcimiu i pobliskich wioskach, pozostali zaś – w bardziej oddalonych miejscowościach zachodniej Małopolski i wschodniej części Śląska. – Można domniemywać, że liczba osób, które pomagały więźniom KL Auschwitz, jest większa od podanej w książce. Jednak, biorąc pod uwagę znaczny zakres przeprowadzonych badań, a także ich duże uszczegółowienie, liczba ta raczej nie będzie znacząco większa. Szczególnie jeśli będziemy stosować tę samą metodę potwierdzania informacji w różnych źródłach – podkreśla badacz.

Doktor Lachendro wymienia nam szereg osób uhonorowanych przez izraelski Instytut Jad Waszem za ratowanie więźniów żydowskich, którzy zbiegli z obozu podczas jego ewakuacji w styczniu 1945 r. – Wszyscy ci Sprawiedliwi mieszkali w różnych miejscowościach na Górnym Śląsku. Byli to: Gertruda Pustelnik oraz małżeństwa lub całe rodziny – Jurytków, Frelichów, Zimoniów, Karasków, Godźków, Paszków i Tenderów. Warto zauważyć, że takich bohaterów na Śląsku, skutecznie pomagającym uciekinierom z kolumn marszowych, było o wiele więcej – zwraca uwagę pracownik Muzeum Auschwitz. Jak mówi, w gronie odznaczonych przez Jad Waszem jest też 20 osób, które pomagały Żydom przed osadzeniem ich w obozie, i dwie zaangażowane w pomoc po piekle Auschwitz.

Walka o pamięć

Co z upamiętnieniem tych bohaterów? Ministerstwo Kultury i samorząd oświęcimski wreszcie tworzą poświęcone im muzeum. Według planów pierwsi zwiedzający zobaczą je w drugiej połowie 2021 r. Aby prześledzić, jak powstaje ta placówka, trzeba cofnąć się dwa lata wstecz. Jest czerwiec 2017 r. Do Oświęcimia przyjeżdża urodzona w tym mieście Beata Szydło, by wziąć udział w obchodach Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Zagłady. Ówczesna premier ogłasza powołanie Muzeum Sprawiedliwych spod Auschwitz. – Będzie świadectwem o bohaterach i ludziach dobrych i przyzwoitych – mówi Szydło.

Muzeum jest obecnie w organizacji. Powstaje w odległości 200 metrów od Auschwitz – w budynku zwanym Lagerhaus, który był magazynem żywnościowym dla obozowej załogi SS. Placówka nie będzie jednak nosić nazwy Sprawiedliwych spod Auschwitz. Rada powiatu oświęcimskiego zdecydowała, że będzie to Muzeum Pamięci Mieszkańców Ziemi Oświęcimskiej (MPMZO). – Jako instytucja zostaliśmy powołani w 2017 r., więc formalnie muzeum działa – mówi nam dyrektor MPMZO Dorota Mleczko. Tłumaczy, że cały czas trwają prace koncepcyjne i projektowe, dotyczące m.in. modernizacji budynku przeznaczonego na docelową siedzibę muzeum. – Po sfinalizowaniu prac remontowych otworzymy wystawę stałą – podkreśla dyrektor Mleczko. Dodaje też, że placówka sukcesywnie gromadzi zeznania świadków pomocy więźniom Auschwitz, m.in. w formie nagrań wideo. Część z nich można obejrzeć na kanale Muzeum Pamięci na YouTube.

Bohaterska postawa tych starszych już dzisiaj ludzi zasługuje na szczególne wyróżnienie. Zwłaszcza, że żyjemy w czasach, w których o prawdę historyczną trzeba walczyć. Polacy zasługują na nią szczególnie.


W Auschwitz Niemcy wymordowali ponad milion ludzi, głównie Żydów, Polaków, Romów, jeńców sowieckich i osób innych narodowości. Obóz działał w latach 1940-1945. Powstał z rozkazu szefa SS Heinricha Himmlera. Pierwszymi więźniami Auschwitz byli Polacy. 27 stycznia 1945 r. obóz oswobodziła Armia Czerwona. Po wojnie infrastrukturę obozową wykorzystywało NKWD oraz Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego.

/ Źródło: DoRzeczy.pl

Czytaj także

 48
  • Tylko prawda jest ciekawa IP
    Ofiara mówi prawdę o Auschwitz

    youtube
    Dodaj odpowiedź 4 0
      Odpowiedzi: 0
    • żyd i ruSSek to zakała Świata ! IP
      A teraz coś z historii: Przemówienie B. Franklina, 1789
      Istnieje poważne zagrożenie dla USA. Tym zagrożeniem jest Żyd, gdyż w każdym kraju, gdzie Żydzi się osiedlili, doprowadzili do obniżenia poziomu moralności i handlowej uczciwości. Trzymają się na uboczu, nieprzystosowani. Próbują zniszczyć inne narody od strony finansowej, jak to było w przypadku Hiszpanii i Portugalii.

      Przez ponad 1700 lat uskarżali się na swój nieszczęsny los, mianowicie na to, że zostali wygnani ze swej ziemi, ale, proszę panów, gdyby cywilizowany świat oddał im dzisiaj z powrotem Palestynę, to natychmiast znaleźliby powód, żeby tam nie powrócić. Dlaczego? Ponieważ są wampirami, żyją z innych wampirów. Nie potrafią sami siebie utrzymać: muszą żyć z chrześcijan lub z innych ludzi, którzy nie przynależą do ich rasy.

      Jeżeli nie zostaną wyrzuceni ze Stanów Zjednoczonych na mocy konstytucji na okres co najmniej stu lat, to jeszcze napłyną do naszego kraju w takiej liczbie, ze zaczną tu rządzić i zniszczą nas przez zmianę formy naszego rządu za którą my Amerykanie przelewaliśmy krew i poświęcaliśmy nasze życie, dobytek i wolność osobistą. Jeżeli Żydzi nie zostaną wykluczeni z USA, to w ciągu dwustu lat nasze dzieci będą pracować w polu, aby ich wyżywić, podczas gdy oni będą z zadowoleniem zacierać ręce w swoich bankach.

      Ostrzegam was ponownie, jeśli nie wykluczycie [stąd] Żydów na zawsze, wasze dzieci i dzieci waszych dzieci będą was przeklinać w swoich pacierzach.
      Ideały Żydów nie są ideałami Amerykanów, i chociaż żyją oni wśród nas od pokoleń, ten lampart nie jest w stanie zmienić swojej skóry. Oni zagrażają naszym instytucjom, zatem powinni zostać wykluczeni stąd przez konstytucję.
      Benjamin Franklin, Stany Zjednoczone Ameryki, 1789 r.

      Lista żydów w Pis przykładowe nazwiska :

      Jarosław Kaczyński -Benjamin Kalkstein
      Andrzej Duda - Aaron Feigenbaum vel Duda
      Mateusz Morawiecki - Izrael potwierdził że jest żydem
      Marek Kuchciński-Mareo Kuhebauer
      Piotr Gliński
      Jarosław Gowin
      Beata Szydło dokonała Konwersji
      Zbigniew Ziobro - Sofoniasz Zrobstein
      Mariusz Błaszczak - Pinkus Blejtman
      Joachim Brudziński-Jojne Brudenwald
      Antoni Macierewicz - Izaak Singer
      Małgorzata Wassermann
      Jacek Kurski - Icek Kursborn
      Marek Jurek - Chaim Szat
      Ludwik Dorn - Ludwa Dornbaum

      Sympatyk Pisu Tadeusz Rydzyk - Icek Kordaszewski
      Dodaj odpowiedź 8 3
        Odpowiedzi: 0
      • J. Wanna IP
        Polacy z narażeniem życia własnego i własnych rodzin pomagali Żydom a oni teraz szczują przeciwko Nam i knują, żądając ODSZKODOWAŃ!!!!!!!!!!!!!!!!!
        Wnioski wyciągnijcie sobie ludzie sami!
        Dodaj odpowiedź 7 1
          Odpowiedzi: 0
        • Piotr IP
          Pierwszymi ofiarami byli Polacy. Zginęło ich tam co najmniej 150 000 tys. To gigantyczna liczba. Nie wolno nam zapominać o polskich ofiarach, ani dopuścić żeby inni się o nich nie dowiedzieli gdyż w ten sposób de facto skażemy ich na zapomnienie. Tym bardziej że żyją jeszcze ludzie którzy przeżyli to piekło urządzone przez niemieckich zbrodniarzy. Słuchajmy ich głosu i mówmy o tym głośno
          youtube
          Dodaj odpowiedź 9 1
            Odpowiedzi: 0
          • the lucky punch IP
            „Obóz koncentracyjny Auschwitz został wyzwolony 27 stycznia 1945 r. Krótko przed tym SS wypędziło większość więźniów na zachód w marszach śmierci. SS-mani podążali za nimi i popędzali więźniów kilometrami na zachód, bez przerw i bez jedzenia. Auschwitz jest synonimem fabryk śmierci narodowych socjalistów. Pięć szóstych więźniów Auschwitz, takich jak Werner Bab, pozostało w rękach SS. W tych strasznych okolicznościach Auschwitz był początkowo jednym z wielu obozów pracy przymusowej pod kontrolą nazistów. Sytuacja ta zmieniła się w marcu 1942 r. Auschwitz-Birkenau stał się obozem zagłady; naziści przeprowadzili już pierwsze zagazowania w obozie macierzystym Auschwitz. W Auschwitz-Birkenau SS przekształciło dwa stare gospodarstwa rolne w komory gazowe, a następnie wybudowało kolejne krematoria. Podczas gdy naziści nadal rozbudowywali Auschwitz i udoskonalali metody mordowania, III Rzesza zmuszona zostala do wojny defenensywnej po bitwie pod Stalingradem zimą 1942/43. W tym samym czasie SS zniszczyła obciążające dokumenty i spaliła budynki, aby ukryć ślady masowego mordu. To masowe morderstwo nie było niewidoczną zbrodnią w odległych fabrykach mordów na wschodnich terytoriach, ale odbyło się w widocznym miejscu w samym centrum nazistowskiego imperium”.
            Ps. To fragment jednego z wielu okolicznościowych artykułów z prasy niemieckiej, które ukazały się w ten weekend.
            Dodaj odpowiedź 6 0
              Odpowiedzi: 0
            • Maliniak IP
              Dla dzisiejszego polaka niemiec to nazi.Pinokio powiedzial wczoraj w Oswiecimie ze to nie nazi sa winni smierci ofiar w Oswiecimiu tylko niemcy.No ale DDR joz nie istnieje..Dlatego pytam jak to koncu jest bo ja nietutejszy.
              Dodaj odpowiedź 2 12
                Odpowiedzi: 0
              • POLAK IP
                Bracia rodacy! Spłacmy zydom wszystkie długi za grzechy naszych ojców!
                Dodaj odpowiedź 12 10
                  Odpowiedzi: 0
                • Pro Patria IP
                  Przez pierwsze lata w Auschwitz 95 procent więźniów to Polacy. Dopiero od 1942 r. przybywały transporty z Żydami.
                  youtube
                  Dodaj odpowiedź 16 0
                    Odpowiedzi: 0
                  • Maliniak IP
                    A czyje rece budowaly te obozy?Ja nietutejszy dlatego pytam.
                    Dodaj odpowiedź 4 27
                      Odpowiedzi: 2
                    • Prosta prawda IP
                      Dokładnie Auschwitz to obóz wybudowany dla Polaków Żydów z Polski było niewielu ,Żydzi później ginęli ale w Birkenau- Brzezinka kilka kilometrów dalej.Jakąś dziwną nowoczesną historię nam się robi
                      Dodaj odpowiedź 25 3
                        Odpowiedzi: 0
                      • KarPa IP
                        W Auschwitz ginęli głównie Polacy, ten obóz był utworzony właśnie dla Polaków! Dlaczego przedstawia się tam przekłamaną historię, dlaczego muzeum jest zawłaszczone przez żydów i ich retorykę?
                        Dodaj odpowiedź 40 2
                          Odpowiedzi: 0
                        • Hhaha IP
                          Treść została usunięta
                          Dodaj odpowiedź 5 33
                            Odpowiedzi: 1
                          • prawy IP
                            Polski więzień Auschwitz z New Yorku mówi prawdę o obozach.
                            youtube
                            Dodaj odpowiedź 44 3
                              Odpowiedzi: 1
                            • historyk amator IP
                              Jedni Polacy pomagali Żydom i są za to w niełasce rządu. Inni na ukrywających się Żydów donosili Niemcom a nawet osobiście ich mordowali. Ci są obecnie Wyklętymi pierwszego Sortu. Walcząca z Niemcami AK to Wykleci Drugiego Sortu.
                              A tutaj mały dowód jak to w czasie wojny bywało:
                              "Polski Oddział Dywersyjny NSZ "Las" 17.12.43 - Do Pana Szefa Sicherheitspolizei i SD w Tomaszowie Dnia 14 bm. Zostały aresztowane w gminie Stużno następujące osoby: Mieczysław Gil, Jan Pluta i Raczyński. Chcemy niniejszym zawiadomić Pana, że Pluta i Raczyński brali bezpośredni udział w likwidacji 2 Żydów w Adamowie i 2 w Krzyżówce koło Gielniowa. Wszyscy trzej pomagali nam w wykrywaniu Żydów i komunistów. Wierzymy, że Pan aprobuje akcję likwidacji band żydowsko-komunistycznych i pozwoli, aby trzej wyżej wymienieni mogli tę akcję kontynuować na wolności. Nr sygn. R 70 Polen/194, k 2 EKSPOZYTURA W TOMASZOWIE: Tomaszów 12.2.44"
                              Dodaj odpowiedź 4 22
                                Odpowiedzi: 1
                              • Maliniak IP
                                Treść została usunięta
                                Dodaj odpowiedź 1 24
                                  Odpowiedzi: 4