Dwudziestolecie międzywojennePiłsudski i walka o wolną Ukrainę

Piłsudski i walka o wolną Ukrainę

Piłsudski ze sztabem, wiosna 1920 r.
Piłsudski ze sztabem, wiosna 1920 r. / Źródło: Wikimedia Commons
Dodano 23
Polska ofensywa na Kijów miała na celu stworzenie niepodległej Ukrainy, sojusznika przeciw bolszewickiej Rosji

Gdy w listopadzie 1918 r. Józef Piłsudski obejmował władzę w Polsce, była ona państwem bez ustalonych granic. Trzeba było je wywalczyć. Z wielkim realizmem Piłsudski stwierdzał, że jeśli chodzi o granice zachodnie, to wszystko zależy od decyzji ententy. Natomiast na wschodzie Polska musiała zdobyć się sama na wysiłek, by ukształtować swoją granicę. I to wbrew Zachodowi, który bardzo liczył, że odrodzi się biała Rosja, więc Polska może mieć jedynie granice dawnego Królestwa Kongresowego.

Gdy odradzała się Rzeczpospolita, w Rosji trwała wojna domowa i nie wiadomo było, kto będzie zwycięzcą. Dla Józefa Piłsudskiego, Naczelnika Państwa i Wodza Naczelnego, było to obojętne. Czerwona Rosja bowiem, choć deklarowała, że narody mają prawo do samostanowienia, w praktyce uważała, że o tym samostanowieniu będą decydować robotnicy i chłopi. A to z punktu widzenia i zgodnie z nadzieją bolszewików oznaczało, że Polska powinna być komunistyczna. Z kolei biała Rosja godziła się na niepodległość Polski, ale sięgającą jednakże tylko do Bugu. Polskie aspiracje były zaś większe. I nie chodziło wcale o przywrócenie granicy przedrozbiorowej, z 1772 r. Ani Józef Piłsudski, ani Roman Dmowski nie wysuwali takiego postulatu. Obaj chcieli Polski z obszernymi Kresami Wschodnimi, z centrami polskiej kultury, jakimi były Lwów, Wilno i Krzemieniec, oraz milionami Polaków tam mieszkających. Polska Romana Dmowskiego miała graniczyć z Rosją. Natomiast Józef Piłsudski, zdając sobie sprawę z różnicy potencjałów między Polską a każdą Rosją, czerwoną i białą, szukał sojuszników przeciw niej w narodach sąsiednich: Litwinach, Białorusinach i Ukraińcach.

Z Litwinami nie było rozmowy. Wbili sobie do głowy, że ich stolicą ma być Wilno, w którym stanowili parę procent mieszkańców. Rzecz jasna aspirowali także do Wileńszczyzny, gdzie wśród ludności zdecydowanie dominowali Polacy. Białorusini próbowali stworzyć własne państwo, lecz rezultaty były mizerne.

Szansa Ukraińców

Największym sojusznikiem Rzeczypospolitej byłoby państwo ukraińskie ze względu na jego potencjał ludnościowy i ekonomiczny. Ogromnym problemem była jednak kwestia granicy między Polską a Ukrainą. Nie dało się jej wynegocjować w drodze dyplomatycznej. Wojna była więc nieuchronna. Polskie aspiracje sięgały co najmniej do Zbrucza, ukraińskie – za Bug i San. Pierwszą wojnę odradzająca się Rzeczpospolita stoczyła od listopada 1918 r. – poczynając od walki o Lwów – o Galicję Wschodnią, wypierając latem 1919 r. wojska Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej za Zbrucz. Tym samym to rodzące się państwo ukraińskie przestało istnieć.

A przecież tak nie musiało być! Józef Piłsudski nie był ani imperialistą, ani maksymalistą. Godził się na oddanie Ukraińcom znacznej części Galicji Wschodniej, pozostawiając wszakże przy Polsce Lwów i zagłębie naftowe. Taka też była propozycja francuskiego gen. Josepha Barthélemy’ego, reprezentanta ententy. (…)

Galicyjscy Ukraińcy, głoszący hasło „Lachy za San!”, zignorowali jednak rady Francuza, dufni, że pokonają Polaków. Stwierdzili, że konflikt z nimi rozstrzygnie „krew i żelazo”. Stracili szansę na budowę swojego państwa w Galicji Wschodniej, które mogłoby się połączyć z naddnieprzańską Ukraińską Republiką Ludową. Wprawdzie taki akt zjednoczenia powstał, lecz pozostał na papierze, na którym go spisano. Z galicyjskimi Ukraińcami nie było więc szans na porozumienie. Co innego z tymi z Kijowa, z Ukrainy Naddnieprzańskiej, gdzie powstała Ukraińska Republika Ludowa, odrywając ziemie ukraińskie od Rosji. (…)

Jakie były dalsze losy próby tworzenia wolnej Ukrainy? Jak Józef Piłsudski oceniał współpracę z Ukraińcami?

Cały tekst w najnowszej „Historii Do Rzeczy”!

Okładka miesięcznika Historia Do Rzeczy: 11/2018
Cały artykuł dostępny jest w 11/2018 wydaniu miesięcznika „Historia Do Rzeczy”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 23
  • Pro Patria IP
    100 rocznica obrony polskiego Lwowa. Cześć i chwała Orlętom Lwowskim!!!
    youtube
    Dodaj odpowiedź 0 0
      Odpowiedzi: 0
    • krakus IP
      Co to Galicja Wschodnia? Nie chodzi przypadkiem o Małopolskę Wschodnią?
      Dodaj odpowiedź 6 2
        Odpowiedzi: 0
      • dżejdżej IP
        Ci, którzy wzywają do rozlewu krwi, nie biorą pod uwagę tego, że może to być ich własną krew.
        Dodaj odpowiedź 4 7
          Odpowiedzi: 0
        • Adam. IP
          Selman powinien zdychać na palu przez kilka dni za to co zrobił Polsce
          Dodaj odpowiedź 5 1
            Odpowiedzi: 1
          • Heniek IP
            ukraina to bekart rosji sovjeckiej
            Dodaj odpowiedź 21 3
              Odpowiedzi: 0
            • jaro7 IP
              Bzdura,Piłsudski rozpętał hucpę(pod wpływem zydowskiej loży Mendelsona) która kosztowała życie 200tys Polaków a NIC nam nie przyniosła.Teraz jest powtórka z rozrywki(Kaczyński uważa się za drugiego Piłsudskiego i tez ma nad sobą zwierzchnictwo żydowskie)wspiera Polska upainę byle ruskim dogryźć,skutek będzie podobny.Ukry sa za tępe by załapać o co biega,oni uległość polskojęzycznego nierządu biorą za słabość i non stop nam plują w twarz.Ale żydzi i usa maja w tym cel więc nic się nie zmieni ,ten nierząd bedzie nadal udawał ze deszcz pada.A ten pacan giedroyć będzie "wiecznie żywy' jak Lenin.
              Dodaj odpowiedź 20 12
                Odpowiedzi: 1
              • ALE KOMICZNE IP
                Polska ofensywa na Kijów miała na celu stworzenie niepodległej Ukrainy
                Dodaj odpowiedź 3 8
                  Odpowiedzi: 0
                • Petlura wódz bez narodu i armii IP
                  Piłsudski poparł Petlurę czyli faceta który chciał zbudować Ukrainę na terenie tzw. kijowszczyzny, Donbasu, okolic Odessy na terenach gdzie większość miała się za Rosjan albo tutejszych, gdzie nacjonalistyczny ruch ukraiński miał znikome poparcie, jednocześnie Petlura odciął się od galicyjskich-ukraińców gdzie ukraiński nacjonalizm był b.silny, ale ten ukraiński ruch nacjonalistyczny był antypolski i proaustriacki/proniemiecki, zawierając sojusz z Piłsudski, Petlura został uznany za zdrajcę i polską marionetkę, odciął się od największej bazy rekrutacyjnej w Galicji i wkroczył na tereny gdzie popierano albo białych albo anarchistów albo bolszewików albo zielonych, petlurowcy zaś mieli znikome poparcie głównie wśród drobnomieszczaństwa.

                  Piłsudski swoje koncepcje wprowadzał wbrew woli endeków,chadeków,ludowców,socjalistów metodami dyktatorskimi popierany przez garstkę swoich legionowych wyznawców w armii oraz przez konserwatywnych ziemian i obszarników tzw. kresowe żubry. Ofensywa kijowska i jej błędy, stawianie na pozbawionego poparcia Petlurę niemal doprowadziły do całkowitej klęski, unicestwienia armii i państwa, pośrednio do utraty ziem na zach., płn. i pd.. To mobilizacja całego narodu oraz fachowa robota zawodowych oficerów z armii austriackiej, rosyjskiej, niemieckiej uratowały w ostatniej chwili, wielkim wysiłkiem i szczęśliwym trafem kraj przed klęską.
                  Dodaj odpowiedź 15 1
                    Odpowiedzi: 0
                  • Socjolog IP
                    Prawda jest taka, że Polakom na wschodzie dzisiejszych granic RP bliżej jest do Ukrainy, a na zachodzie - do Niemiec. Czas porzucić mrzonki o Polsce i dać ludziom możliwość wyboru.
                    Dodaj odpowiedź 2 36
                      Odpowiedzi: 2
                    • chichot historii IP
                      PIŁSUDSKIEGO PODZIWIAM ZA:
                      1. LEGALIZACJĘ HOMOSEKSUALIZMU
                      2. LEGALIZACJĘ ABORCJI NIEOGRANICZONEJ W CZASIE DLA DZIEWCZYNEK PONIŻEJ 15 ROKU ŻYCIA ORAZ KOBIET CHORYCH
                      3. PRAWA KOBIET
                      PODOBNO ŚW FAUSTYNA MIAŁA WIZJĘ PIŁSUDSKIEGO W OTCHŁANI PIEKIELNEJ - TERAZ ROZUMIEM DLACZEGO. I ROZUMIEM, CZEMU KLER KRAKOWSKI CHCIAŁ UNIEMOŻLIWIĆ POCHÓWEK MARSZAŁKA NA WAWELU.
                      Dodaj odpowiedź 6 12
                        Odpowiedzi: 0
                      • Asdfgh IP
                        Dlatego rekreacyjna koncepcja Piłsudskiego była błędna. Ten bez wątpienia zasłużony dla Polski człowiek (de facto pełen wad) żył romantycznym mitem wolności waszej i naszej którym żywiono pokolenia. Przespał coś takiego jak tworzenie się tożsamości narodowej nacji ościennych. Inkorporacyjna polityka Dmowskiego była lepsza ale rządził Piłsudski. Porażka jego polityki była bolesna. Niestety.
                        Dodaj odpowiedź 8 4
                          Odpowiedzi: 0
                        • kto wierzy w te brednie? IP
                          "Polska ofensywa na Kijów miała na celu stworzenie niepodległej Ukrainy"
                          Dodaj odpowiedź 3 6
                            Odpowiedzi: 2
                          • DeMoon IP
                            Przecież część ich społeczeństwa uważa nasze województwa za przyszłą wielką Ukrainę. Wojna z Ukrainą w przyszłości nie jest wykluczona, bo tendencje nacjonalistyczne w tym kraju są wciąż żywe i podsycane przez czynniki zewnętrzne i rodzime.
                            Dodaj odpowiedź 14 5
                              Odpowiedzi: 2

                            Więcej historii