Historia współczesnaGombrowicz: Nieznośna polskość bytu

Gombrowicz: Nieznośna polskość bytu

Witold Gombrowicz w Vence
Witold Gombrowicz w Vence / Źródło: Wikimedia Commons / Fot: Bohdan Paczowski
Dodano 3
W jego życiu najwięcej było pozerstwa, w książkach – jadu. I taki jest jego tytuł do wielkości.

Uważał się, bezwarunkowo, za geniusza, a że świat stosunkowo opornie przyjmował to do wiadomości, to jedynie dlatego – jak pisał – „żem pochodził z kraju szczególnie obfitującego w istoty niewyrobione, poślednie, przejściowe, gdzie na nikim żaden kołnierzyk nie leży, gdzie nie tyle Smęt i Dola, ile Niezguła z Niedojdą po polach snują się i jęczą”. Trudno wszak w pisarzu z takiego kraju doszukiwać się geniuszu.

Stało się wszakże, że to właśnie w tym kraju, w upośledzonej ojczyźnie owego pisarza, uznano go za alfę i omegę, krynicę mądrości wszelakiej, a jeśli kto chce, to i wieżę z kości słoniowej. Nawet ci nieliczni, którzy zachowywali umiar w entuzjazmie wobec tego, którego pióro jego wieczne na świat wydało, a i co on sam orzekł albo i nie orzekł, plackiem padali przed gombrowiczowskością.

Niezależnie od wszystkich sensownych uwag krytycznych na temat jego poszczególnych utworów, a przede wszystkim niezależnie od totalnego unicestwienia „Kronosa”, zdaniem takiego na przykład Andrzeja Horubały jest Gombrowicz największym pisarzem XX w. I już. A jego „Dziennik” to „literackie arcydzieło, niezwykle kunsztownie zorganizowana wypowiedź artystyczna, nowatorska narracyjnie, arcymistrzowsko wykorzystująca język polski, przynosząca kapitalne refleksje o świecie, literaturze, Polsce, egzystencji…”.

(...)

Co do mnie, powiem tu najwyraźniej, jak mogę: za najważniejsze „Dzienniki” w literaturze polskiej zeszłego wieku uważam „Dziennik pisany nocą” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, a w dalszej kolejności „Dzienniki” Marii Dąbrowskiej wsparte, przy dziesiątkach zastrzeżeń, „Dziennikami” Stefana Kisielewskiego. Gombrowicz jest dla mnie autorem „Trans-Atlantyku” i „Ślubu”. Żal mi kolejnych roczników młodzieży, której bynajmniej nie przekonani co do racji głoszonych prawd poloniści wmawiają, że mają kochać Gombrowicza i zachwycać się „Ferdydurke”, a gdy już się pozachwycają tak, że ze szczęścia womitować będą, niechaj sięgną do „Dzienników”.

(…)

Pełna wersja artykułu w najnowszym numerze miesięcznika „Historia Do Rzeczy”!

Okładka miesięcznika Historia Do Rzeczy: 6/2019
Cały artykuł dostępny jest w 6/2019 wydaniu miesięcznika „Historia Do Rzeczy”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:

Czytaj także

 3
  • limes inferior IP
    Gombrowicza używa się w sporze kulturowym w Polsce, co szkodzi i Polakom i Gombrowiczowi. Liberalna lewica stosuje Gombrowicza, jako pałkę oświecenia na Polaka-katolika, patriotyzm, konserwatyzm, prawicę, czyli "ciemnogród". Prymitywne to i szkodliwe, bo zohydza się Polakom wybitnego pisarza, intelektualistę i oryginalnego człowieka. Gombrowicz jest częścią polskiej kultury, co nie znaczy, że jej ukoronowaniem. Mogą sobie istnieć w jednej kulturze Gombrowicz, Sienkiewicz, Prus, Witkacy, Lem... Taka różnorodność pełna sprzeczności jest nie tylko efektowna, ale i użyteczna, bo daje wielość spojrzeń na mnogość spraw. W moim, bardzo osobistym przekonaniu, najwybitniejszym dziełem Gombrowicza, w ogóle jednym z najlepszych literacko tekstów w języku polskim, jest KOSMOS. Dzieło totalnie spójne w formie i treści. Poglądy mam konserwatywne, patriotyczne i antyliberalne, antykomunistyczne. A tak poza tym, to wydaje mi się, że jeszcze ważniejszy dla polskiej kultury jest WITKACY.
    Dodaj odpowiedź 2 0
      Odpowiedzi: 0
    • lekmed IP
      No na dobre można temu pośledniemu ludowi zapisać , że nie szukał w portach marineros , których
      ubogacał swoimi wydzielinami .
      Dodaj odpowiedź 3 3
        Odpowiedzi: 0
      • Realista IP
        Gombrowicz konczy sie na szkole gdzie trzeba go czytac. Potem nikt o tym pseudointrelektulanym belkocie nie chce tozmawiac
        Dodaj odpowiedź 7 5
          Odpowiedzi: 0