Historia współczesnaWikipedia - encyklopedia historycznej niewiedzy

Wikipedia - encyklopedia historycznej niewiedzy

Rys. Krzysztof Wyrzykowski
Rys. Krzysztof Wyrzykowski
Dodano 13
Zachowanie neutralnego punktu widzenia, bezstronności i obiektywizmu Wikipedii polskojęzycznej jest realizowane jedynie fasadowo. Szczególnie dobrze widać to na przykładzie artykułów historycznych.

Tymoteusz Pawłowski

Dla tych, którzy nie wiedzą, co to Wikipedia – choć nie wierzę, że są tacy – jest to „encyklopedia powszechna, pisana i redagowana przez internautów”. Pod koniec 2015 r. zawierała „36,9 miliona artykułów we wszystkich wersjach językowych [tych jest 284], w tym ponad 5 mln artykułów w wersji angielskiej [najliczniejszej] oraz ponad 1,1 miliona artykułów w wersji polskojęzycznej”.

Wikipedia jest niesamowicie popularna, wygodna i przydatna, szczególnie w połączeniu z mobilnym Internetem. Pozwala uzyskać odpowiedzi na wiele pytań i rozwiać mnóstwo wątpliwości. Bardzo chętnie korzystają z niej uczniowie i studenci, odrabiając prace domowe, ucząc się lub pisząc ściągawki. Wikipedia jest również doskonałym narzędziem badawczym – dzięki niej można uzyskać dostęp do źródeł, materiałów ikonograficznych, innych artykułów opublikowanych w Internecie, a nawet dowiedzieć się, jaki pogląd na daną sprawę mają inne narody.

Swoją drogą Wikimedia Foundation Inc. – czyli organizacja zajmująca się Wikipediami – stara się usilnie, żeby Wikipedie nie były narodowe, lecz jedynie językowe. Widać to chociażby w oficjalnym nazewnictwie: nie ma „polskiej Wikipedii”, jest „Wikipedia polskojęzyczna”, „Deutschsprachige Wikipedia”, „Svenskspråkiga Wikipedia”, wreszcie „Wikipedia in italiano”... Najważniejszą zasadą Wikipedii i jej filarem jest bowiem „neutralny punkt widzenia”.

Moskale, Rosjanie i Sowieci

Niestety, zachowanie neutralnego punktu widzenia, bezstronności i obiektywizmu Wikipedii polskojęzycznej jest realizowane jedynie fasadowo. Szczególnie dobrze widać to na przykładzie artykułów historycznych. Nie tylko dotyczących historii najnowszej! Do 1764 r. Polska nie uznawała nazwy „Cesarstwo Rosyjskie”. Nasza dyplomacja używała więc terminu Wielkie Księstwo Moskiewskie, a wszelkie wojny toczyliśmy z Moskalami. Spór miał wymiar jak najbardziej praktyczny – Cesarstwo Rosyjskie chciało panować na Wszechrusi, a więc także na białoruskich i ukraińskich ziemiach Rzeczypospolitej. Tymczasem wedle Wikipedii wojny były polsko-rosyjskie. Obowiązuje wyłącznie nazewnictwo rosyjskie...

W tym kontekście marginalną sprawą jest hasło „Potop szwedzki”. Henryk Sienkiewicz w grobie się przewraca, bo przecież „Potop” to nie tylko Szwedzi: w pierwszej części powieści Kmicic wraz z towarzyszami walczył przeciw Semptentrionom, którzy nie tylko spalili Wilno, lecz także podeszli pod Warszawę. Pisarz wygrał pierwsze starcie z cenzurą Rosjan (to znaczy Septentrionów), ale później cenzorzy kontratakowali i udało im się rozpropagować fatalną zbitkę słowną „potop szwedzki”. Za nimi poszła Wikipedia. Co ciekawe, w artykule powinna być dyskusja o genezie nazwy. Nie ma. Trudno też w tym haśle doszukać się samego Sienkiewicza.

Przykładem dbania o „neutralny punkt widzenia” są również artykuły opisujące rzeczywistość po 1831 r. Królestwo Polskie zostało uznane przez Rosję – bezprawnie i jednostronnie – za twór nieistniejący. I pogląd ten jest przez wikipedystów uznawany. Jeśli ktoś urodził się w Warszawie pod koniec XIX w., to urodził się w Cesarstwie Rosyjskim. Prezentowane jest stanowisko takie, jakiego życzyli sobie okupanci z Petersburga. Jeszcze lepiej widać to w obcojęzycznych artykułach Wikipedii – zdaje się, że polscy wikipedyści nie biorą udziału w powstawaniu artykułów o historii Polski. Trzeba jednak przyznać, że z angielskojęzycznej listy „protektoratów Rosji” zniknęła w końcu XVIII-wieczna Rzeczpospolita, choć wciąż jest ona wymieniana w Wikipedii rosyjskiej. Tak, dokładnie tak: rosyjskiej. Nie ma bowiem Wikipedii rosyjskojęzycznej, tylko Русская Википедия.

Czytaj także:
Kłamstwo „Imienia Róży”. Jak sfałszowano historię inkwizycji

Im bliżej czasów współczesnych, tym uwag można mieć więcej. Bardzo intrygujące jest hasło „powstanie”, a lista polskich powstań jest wprost zabawna. Znajduje się na niej także „powstanie Kostki-Napierskiego”, „powstanie leskie”, a nawet „rabacja galicyjska”. Cóż mają one wspólnego z powstaniami? Niewiele, tyle tylko – o czym wspomniano w artykule o „powstaniu leskim” – że „w historiografii PRL ów zryw był określany mianem powstania ludowego”. Jak widać, taki punkt widzenia wciąż jest obowiązujący.

Pogodzenie tez „historiografii PRL” z faktami prowadzi czasem do humorystycznych sytuacji. Jak wszyscy wiemy, według historiografii PRL powstania przeciwko legalnej władzy były niedobre i zawsze kończyły się porażką. Nie miało to oczywiście wiele wspólnego z faktami, toteż dziś w Wikipedii można przeczytać – w artykule o „powstaniu 1806 roku” – że było to „jedno z czterech [...] zakończonych pełnym sukcesem powstań w historii Polski”. Pocieszające jest to, że przestano już propagować tezę, iż jedynym udanym powstaniem było powstanie wielkopolskie z 1919 r. Zatrważa natomiast, że wydarzenia z listopada 1918 r., które doprowadziły do odzyskania przez Polskę niepodległości, jako powstania wymieniane nie są.

Można natomiast wiele dowiedzieć się o wyzwalaniu ziem polskich. W biogramie gen. Sylwestra Żukowskiego można na przykład przeczytać, że w 1919 r. wyzwolił Wiłkomierz i Poniewież. Z tym że biogram tego rosyjskiego generała znajduje się pod hasłem Silvestras Žukauskas, a „wyzwolenie” oznaczało opanowanie tych miast przez Republikę Litewską. Z kolei z artykułu „Operacja »Bagration«” można się dowiedzieć, że doprowadziła ona – w 1944 r. – „do oczyszczenia Białoruskiej SSR z sił niemieckich”, w tym m.in. Wilna i Grodna. A z mapy wynika, że Armia Czerwona dotarła nawet pod Warszawę. No cóż, w tym przypadku nie chodzi już o „neutralny punkt widzenia”, tylko o zwykłą niewiedzę. Przeważająca część terenów zajętych przez Armię Czerwoną w ramach operacji „Bagration” to były ziemie Rzeczypospolitej Polskiej – przynajmniej do podpisania umowy granicznej między Polską a ZSRS z 16 sierpnia 1945 r.

Okładka miesięcznika Historia Do Rzeczy: 7/2016
Artykuł został opublikowany w 7/2016 wydaniu miesięcznika „Historia Do Rzeczy”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 13
  • cogito-ergo-sum IP
    na marginesie: dzisiejsze niemieckie JUGENDAMT -- POWTÓRKA Z HISTORII NIEMIEC III RZESZY czyli zbrodnie Lebensborn, tj. „Dzieci porwane przez III Rzeszę”

    patrz m.in.:
    https://fakty.interia.pl/raporty/raport-zrabowane-dzieci/artykuly/news-dzieci-porwane-przez-iii-rzesze-bez-prawa-do-odszkodowan,nId,2602465

    a dzisiaj:
    https://fakty.interia.pl/raporty/raport-unia-europejska/aktualnosci/news-pe-przyjal-rezolucje-ws-kontrowersyjnych-dzialan-jugendamtow,nId,2702589
    czytamy: „PE w Brukseli w głosowaniu przyjął w czwartek rezolucję, dotyczącą kontrowersyjnych działań niemieckich Urzędów ds. Dzieci i Młodzieży (Jugendamtów) w sporach rodzinnych ws. dzieci. Chodzi o dyskryminację w takich sporach rodziców, którzy nie są Niemcami. Krytycznie do przyjętej rezolucji odniosła się europosłanka Julia Pitera. … Przeciwko był Jarosław Wałęsa (PO). Inni europosłowie PO i PSL - Michał Boni, Jerzy Buzek, Andrzej Grzyb, Krzysztof Hetman, Danuta Huebner, Danuta Jazłowiecka, Agnieszka Kozłowska-Rajewicz, Barbara Kudrycka, Janusz Lewandowski, Elżbieta Łukacijewska, Jan Olbrycht, Julia Pitera, Dariusz Rosati, Czesław Siekierski, Bogusław Sonik, Adam Szejnfeld, Róża Thun i Bogdan Zdrojewski - wstrzymali się od głosu”.

    To m.in. za tym w PE głosowała euro-posłanka PO J. Pitera -- SKANDAL!
    https://fakty.interia.pl/swiat/news-niemcy-skandal-po-latach-jugendamt-oddawal-dzieci-pedofilom,nId,2484212

    TRAGEDIA DZIECI (w III Rzeszy), niech te kundle z PO przeczytają chociażby te artykuły zamieszczone w INTERIA.PL i DW.COM:

    projekt DW.COM (https://www.dw.com/pl/start/projekty/s-31993 https://www.dw.com/pl/dramat-dzieci-zniemczanych-przez-lebensborn/av-40728478
    Dramat dzieci zniemczanych przez Lebensborn

    https://www.dw.com/pl/zrabowane-dzieci-zobacz-trailer/av-40300678
    "Zrabowane dzieci". Zobacz trailer

    https://www.dw.com/pl/zbrodnie-lebensborn-jest-jeszcze-wiele-do-zbadania/av-40728530
    Zbrodnie Lebensborn. Jest jeszcze wiele do zbadania

    A także:
    https://fakty.interia.pl/raporty/raport-zrabowane-dzieci/artykuly/news-porwany-przez-niemcow-jako-dziecko-nie-ustane-w-poszukiwania,nId,2469158 https://fakty.interia.pl/raporty/raport-zrabowane-dzieci/artykuly/news-co-sie-stalo-z-malym-jurkiem-szukamy-zrabowanego-dziecka,nId,2438684 https://fakty.interia.pl/raporty/raport-zrabowane-dzieci/artykuly/news-lebensborn-gdzie-tkwilo-zrodlo-tego-obledu,nId,2432807 https://fakty.interia.pl/raporty/raport-zrabowane-dzieci/konferencja/news-jozef-sowa-niemcy-wrzucili-rodzicow-do-dolu-z-wapnem,nId,2655469?parametr=zobacz_takze
    Jasia ma siedem lat, Irka dwanaście. Uciekają z mamą. Mama ma długie, ciemne warkocze. Gienek, Józek i Piotrek widzą z podwórka, jak trzy sylwetki oddalają się. Słychać strzały. Po latach pan Józef Sowa opowiada historię pięciorga rodzeństwa - świadków brutalnego mordu. W dniach 21-22 listopada będzie gościem międzynarodowej konferencji "Rabunek i germanizacja polskich dzieci w czasie II wojny światowej".

    Patrz także inne, liczne linki do artykułów zamieszczone na stronie:
    https://fakty.interia.pl/raporty/raport-zrabowane-dzieci/artykuly/news-porwany-przez-niemcow-jako-dziecko-nie-ustane-w-poszukiwania,nId,2469158
    Dodaj odpowiedź 1 0
      Odpowiedzi: 0
    • asdfg IP
      Polecam czasami spojrzeć do historii artykułu, jakby zrobiłby to prawdziwy historyk i wyciągnął wnioski z zmian jakie miały miejsce. W końcu do tej pory istnieją tematy sporne, jak i również nie można mieć wielkiego żalu za istnienie 'przystępnych' artykułów, pisanych przez ludzi, który są gotowi napisać coś za darmo, nie pobierając za to pieniędzy.
      Dodaj odpowiedź 6 1
        Odpowiedzi: 0
      • Jak cały internet IP
        Internet to taki współczesny śmietnik wszystkiego, zdarzają się rzeczy wartościowe, ale to tylko margines. Bardziej przypomina średniowieczny targ, na którym każda metoda jest dobra, by naciągnąć albo okraść głupka.
        Dodaj odpowiedź 3 0
          Odpowiedzi: 0
        • Marek IP
          Interesująca analiza ale - trzeba poprawiać! Samo się nie zrobi. Ja polecam swoim studentom niektóre typy artykułów (prostsze, ze sprawdzalnymi faktami takimi, jak wyniki wyborów), ale te zawierające więcej teorii zawierają już trudne do poprawienia błędy, bo mające tendencję do powracania.
          Dodaj odpowiedź 4 0
            Odpowiedzi: 0
          • Zespoły Filmowe SA IP
            "The reliability of Wikipedia (predominantly of the English-language edition) has been frequently questioned and often assessed. The reliability has been tested statistically, through comparative review, analysis of the historical patterns, and strengths and weaknesses inherent in the editing process unique to Wikipedia. Incidents of conflicted editing, and the use of Wikipedia for 'revenge editing' (inserting false, defamatory or biased statements into biographies) have attracted publicity.

            A study in the journal Nature said that in 2005, Wikipedia's scientific articles came close to the level of accuracy in Encyclopædia Britannica and had a similar rate of "serious errors". Encyclopædia Britannica disputed the Nature study, and Nature replied with a formal response and point-by-point rebuttal of Britannica's main objections. Between 2008 and 2012, Wikipedia articles on medical and scientific fields such as pathology, toxicology, oncology, pharmaceuticals, and psychiatry were compared to professional and peer-reviewed sources and it was found that Wikipedia's depth and coverage were of a high standard[when defined as?]. Concerns regarding readability were raised in a study published by the American Society of Clinical Oncology, a study published in Psychological Medicine (2012), and a study published in the European Journal of Gastroenterology and Hepatology.
            A South American coati. In July 2008, a 17-year-old student added an invented nickname to the Wikipedia article coati as a private joke, saying that coatis were also known as "Brazilian aardvarks". The false information lasted for six years in Wikipedia and came to be propagated by hundreds of websites, several newspapers (one of which was later cited as a source in Wikipedia), and even books published by a few university presses.

            Because Wikipedia is open to anonymous and collaborative editing, assessments of its reliability often examine how quickly false or misleading information is removed. A study conducted by IBM researchers in 2003—two years following Wikipedia's establishment—found that "vandalism is usually repaired extremely quickly—so quickly that most users will never see its effects" and concluded that Wikipedia had "surprisingly effective self-healing capabilities"."

            False information has sometimes lasted for a long time on Wikipedia. In May 2005, an editor sparked controversy by creating an article about John Seigenthaler that included false and defamatory statements. The inaccurate information remained uncorrected for four months. A biographical article on French Wikipedia portrayed a "Léon-Robert de L'Astran" as an 18th-century anti-slavery ship owner, which led Ségolène Royal, a presidential candidate, to praise him. A student investigation determined that the article was a hoax and de L'Astran had never existed.[20] Journalists from a spectrum of publications have similarly been embarrassed by repeating mistaken or fake information."


            Czyli w skrócie: na Wikipedii angielskojęzycznej można dziś polegać tak samo, jak na renomowanej 30-tomowej Encyclopaedia Britannica. Pomyłki lub próby celowego podrzucania informacji fałszywych (ze złośliwości bądź dla jaj) owszem, zdarzają się, lecz w ogromnej większości przypadków są one przez rzesze entuzjastów wykrywane prędko . . . i usuwane.

            Co do artykułów w Wikipedii polskojęzycznej - nie byłbym już taki pewien.
            Dodaj odpowiedź 4 1
              Odpowiedzi: 0
            • Wiki2 IP
              Wikipedię ulepszać może każdy. Jeśli autor artykułu lub komentujący mają dokładniejszą wiedzę dotyczącą któregokolwiek hasła, to dla dobra wszystkich są zaproszeni do jego rozwinięcia. Będzie lepiej, niż opisywać rozbieżności tutaj...
              Dodaj odpowiedź 4 2
                Odpowiedzi: 1
              • Kazachstanec IP
                Najlepszy przykład to biografia- Rozalija Samojłowna Ziemlaczka, Spójrz co jest napisane po rosyjsku, po polsku I całkowity brak w języku angielskim. i całkowity brak w języku hebrajskim
                Dodaj odpowiedź 1 1
                  Odpowiedzi: 0
                • Pan M*rzyński - Filipiński IP
                  "Historia to uzgodniony zestaw kłamstw".
                  Napoleon Bonaparte
                  Dodaj odpowiedź 8 2
                    Odpowiedzi: 0
                  • wiki powoli normalna IP
                    Po latach szaleństwa prawicowego, w polskiej wiki nastała normalność i bardzo dobrze
                    Dodaj odpowiedź 7 18
                      Odpowiedzi: 0
                    • Pies na baby IP
                      Komentować każdy może, trochę lepiej lub trochę gorzej. Wiele prawdy jest w tym co napisano. Zapraszam autora tego artykułu do zrobienia kilku edycji że źródłami. Samo się nie poprawi.
                      Dodaj odpowiedź 13 1
                        Odpowiedzi: 0
                      • Lord Kruszwill IP
                        Jak ktoś ma mózg i odrobinę umie się nim posługiwać to nie szuka wiedzy w Wikipedii ani rzetelnej informacji w DoRzeczy.
                        A jak ktoś pospolity matoł to mu to wystarczy i ma się czym jarać.
                        Dodaj odpowiedź 6 12
                          Odpowiedzi: 0
                        • Strażnik Polskości IP
                          Jest jeszcze gorzej, bo jeśli chodzi o historie ziem polskich przed powstaniem naszego państwa to lepiej poczytać właśnie niemiecko lub rosyjskojęzyczną wersje w tym mapki .Wszystko odwołujące się do uznawanych tam za wiarygodne źródła ,u nas pomijane jako zawierające niedoprzyjęcia błędy
                          Dodaj odpowiedź 4 4
                            Odpowiedzi: 0

                          Więcej historii