BarokRzeczpospolita - raj żydowski

Rzeczpospolita - raj żydowski

"Przyjęcie Żydów" - obraz Jana Matejki / Źródło: Wikimedia Commons
Dodano 17
System żydowskich gmin, sejmików i wreszcie ogólnokrajowych zgromadzeń był niezwykłym osiągnięciem, które rzutowało na przyszłość Żydów. Jednym z najważniejszych powodów, dla których demokracja tak dobrze się rozwinęła w Izraelu, jest dziedzictwo samorządu żydowskiego z czasów Rzeczypospolitej - mówi prof. Antony Polonsky, założyciel Institute for Polish-Jewish Studies na Uniwersytecie Oksfordzkim.

W rozmowie z Piotrem Włoczykiem prof. Polonsky zwraca uwagę, że w przeciwieństwie do Hiszpanii, Anglii, Francji czy z krajów niemieckich Żydzi nie byli wyganiani z kraju, dzięki czemu osiągnęli w Rzeczpospolitej względną stabilizację.

Na początku XVI w. w Polsce i na Litwie żyło ok. 25 tys. Żydów - mówi prof. Polonsky. - W połowie XVII w. było ich już ok. 150 tys., a tuż przed I rozbiorem Rzeczpospolitą zamieszkiwało ok. 750 tys. Żydów. Stanowiło to ok. 5 proc. całej populacji kraju. Zdecydowana większość żyła na jego wschodnich terenach. Było to największe skupisko Żydów na świecie. W naturalny sposób właśnie na ziemiach polsko-litewskich znalazło się więc centrum żydowskiego życia religijnego oraz intelektualnego. Najważniejszymi skupiskami ludności żydowskiej były kolejno: Kraków, Lublin i wreszcie „Jerozolima północy”, czyli Wilno.

Do XVIII wieku Żydzi nie mogli osiedlać się w Warszawie. Zostało to wymuszone przez mieszczan, którzy obawiali się konkurencji. Od I rozbioru zaczęli jednak tłumnie przenosić się do stolicy. „W końcu stała się ona największym żydowskim miastem na świecie” - wyjaśnia Polonsky.

„Ciekawy jest w tym kontekście przypadek Kazimierza - mówi historyk. - Żydzi konkurowali z krakowskim mieszczaństwem, aż w końcu udało się mieszczanom przenieść Żydów do oddzielnego miasta: Kazimierza. Stał się on samorządnym, religijnym centrum polskiego żydostwa. To tam żył słynny rabin Mojżesz ben Israel Isserles, który był bardzo wpływowym talmudystą i filozofem. W Kazimierzu zachował się jego grób, który do dziś odwiedzają tłumnie Żydzi wierzący, że Remu (jak się go skrótowo nazywa) pomoże w spełnieniu ich próśb. Jak pisał Remu: »Być może powinniśmy raczej woleć kawałek suchego chleba na tej ziemi […], gdzie nienawiść do Żydów nie przybrała takich rozmiarów jak w krajach niemieckich. Oby Bóg sprawił, by ten stan trwał aż do przyjścia Mesjasza«”.

Mimo że sytuacja Żydów w Rzeczpospolitej była lepsza niż na zachodzie Europy, Żydzi nadal byli jednak obywatelami drugiej kategorii.

Prof. Polonsky zwraca uwagę, że „Kościół, choć nie prześladował otwarcie Żydów, robił wiele, by utrzymać przekonanie, że Żydzi wyznają fałszywą religię, a więc nie należy ich traktować na równych zasadach”.

Okładka miesięcznika Historia Do Rzeczy: 3/2018
Cały wywiad dostępny jest w 3/2018 wydaniu miesięcznika „Historia Do Rzeczy”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:

Czytaj także

 17
  • xxzcc IP
    Już "na Kazimierzu" a nie w Kazimierzu. To juz dzielnica Krakowa.
    Dodaj odpowiedź 1 0
      Odpowiedzi: 0
    • Sambor IP
      Wredny i fałszywy naród .
      Dodaj odpowiedź 10 3
        Odpowiedzi: 0
      • Jerry IP
        Ciekawe, że zarzuca się Polakom szmalcownictwo, a jakoś nie słychać o pogromach Żydów wykonywanych przez banderowców w czasie wojny, by tylko odwołać się do najbliższej historii.
        Dodaj odpowiedź 18 1
          Odpowiedzi: 0
        • cogito-ergo-sum IP
          the anti-Semites were in Europe, they were in Poland, and they are still ... and there will be more of them, because they have been joined by numerous filo-Semites - because of their shameful attacks on those who saved Jews from the hands of Nazi German executioners ... anti-Semitism is contributed not so much by ordinary people as Jewish organizations such as the Union of Jewish Communes in Poland, World Jewish Congress and nationalist The World Zionist Organization
          Dodaj odpowiedź 4 2
            Odpowiedzi: 0
          • HORNET.PL IP
            a tymczasem ... WEWNĄTRZKRAJOWA ŻYDOWSKA ANTYPOLSKA NAGONKA TRWA W NAJLEPSZE:
            https://dorzeczy.pl/kraj/57013/Skandaliczny-wpis-Kuczynskiego-o-Polakach-Grabili-tropili-wydawali-i-mordowali.html
            TERAZ ROZUMIEM W JAKI SPOSÓB HITLEROWSKIE NIEMCY PRZYGOTOWAŁY … HOLOKAUST!
            Dodaj odpowiedź 11 1
              Odpowiedzi: 0