PRLJulian Tuwim. Ile słów, tyle łgarstw

Julian Tuwim. Ile słów, tyle łgarstw

Dodano 15

Niestety, na serio zabrał się za tę ostatnią sam poeta.

Z burżujską swołoczą

„Moi nowi przyjaciele są to pp.: Guzal (ślusarz), Gardecki i Szpulecki (piekarze), Mielus (tkacz), Kucharski (szewc), Krasowski (krawiec), Haracz (górnik), Trzewiczek (giser) – i dużo innych. Ile w nich dobroci, szlachetności, prostoty, krystalicznego charakteru, jasnego sądu o sprawach! A jacy są polscy! Po 20–30 lat siedzą w Ameryce, a mówią, wyglądają i czują, jakby dopiero co wyszli z chaty w Lubelskiem, Kieleckiem czy Łomżyńskiem albo z łódzkiej fabryki! Mają ciężkie, szorstkie ręce i dobre, uczciwe oczy. Niejedno z nich przejdzie w Dziewierskiego. Irenko! Miliony tych ludzi czeka w Polsce na wyzwolenie – do nich świat będzie należał, bo powinien należeć. W tej rudzie jest szczere złoto. I cóż ja o nich wiedziałem – ja, który przez jakąś tragiczną pomyłkę (za którą i osobiście ciężko odpokutowałem) pętałem się i zapijałem z generałami, ministrami, wojewodami, z burżujską swołoczą [...]” – donosił siostrze z Ameryki w marcu 1942 r.

A pod koniec roku 1941, w Stanach Zjednoczonych, wziął udział w zakonspirowanym zebraniu zorganizowanym przez Sekcję Polską Kongresu Słowian Amerykańskich, czyli w istocie komunistyczną jaczejkę. W spotkaniu tym uczestniczyli także m.in. polonijni działacze komunistyczni: Leon Krzycki, Wojciech Harach, Bolesław Gebert. Wkrótce potem poeta zaczął współpracować z nieformalną grupą skupioną wokół prof. Oskara Langego. „Podejmuje – stwierdza w tuwimowskim kalendarium prof. Janusz Stradecki – programowo na terenie USA działalność agitacyjno-propagandową na rzecz przyszłego Związku Patriotów Polskich w Moskwie, a następnie na rzecz programu PPR w kraju oraz poparcia dla Armii Ludowej i Krajowej Rady Narodowej”. A „zabierając głos w czasie spotkania, Tuwim ze wzruszeniem wspomina dawnych znajomych, a obecnych działaczy na terenie ZSRR – Wandę Wasilewską i Janinę Broniewską”.

Budzi się nowa religia

Tego wątku nie podejmuję się rozwijać. Myślę, że jesteśmy dosłownie w przededniu ujawnienia dokumentów świadczących, niestety, o tym, że „nawrócenie” poety na komunizm nie wynikało wyłącznie z jego idealizmu i naiwności. A, swoją drogą, warto zacytować jeszcze list Juliana Tuwima do siostry Ireny (za książką Piotra Matywieckiego „Twarz Tuwima” (Warszawa 2007, W.A.B.). Sam nie wiem, co bardziej należy tu podziwiać – niewiedzę, głupotę czy złą wolę: „Twoje słowa o Rosji są trafne i mądre: patos i wielkość. Tak. Ale nie to jest najważniejsze. Patos i specyficzna »wielkość« jest i w fanatyzmie hitlerowców. W Rosji, moim zdaniem, stały się rzeczy większe i ważniejsze: przewrót rosyjski, gdyby go uosobić, porównałbym do Kolumba – rewolucja odkryła tam nowy, nieznany ląd, rozwiązała sławetną »zagadkę« »rosyjskiego Sfinksa«. Jak Ameryka (przewspaniały kraj w istocie rzeczy! tj. gdy pominiemy pewne zjawiska, o których teraz nie będę mówił) dała swą rewolucją nową formę współżycia ludzi na ziemi, tworząc z dziesiątków ras nowy naród (pomyśl, co za wspaniałe zjawisko!), tak Rosja połączyła sto kilkadziesiąt narodów w jeden nowy: »sowieckij narod«. Jak Ameryka powstała na gruzach europejskich feudalizmów, tak Rosja na gruzach nacjonalizmów. Nie znaczy to bynajmniej, aby wynaradawiała te narody. Każdy z nich, czerpiąc siły ze swych plemiennych właściwości, tradycji, kultury, wlewa je do olbrzymiej, wspólnej rzeki dobra powszechnego. Faszyzm dzieli, różniczkuje, egoizuje, gdy ustrój sowiecki (zwany dla wygody »totalitarnym« lub »komunistycznym« – dla wygody jego wrogów oczywiście) łączy, zespala, altruizuje. Zarzuca mu się krwawy terror. Nie przeczę: szedł on ku swemu celowi krwawymi drogami. Ale przepraszam: kto w historii szedł innymi? Ci, co powtarzają utarty slogan o »ideałach Francuskiej Rewolucji«, którymi Europa rzekomo żyła przez ileś tam lat, zapominają, że się te ideały fabrykowało za pomocą gilotyny. [...] Dalej: rośnie w tych ludach nie egoizm plemienny, jakeśmy to w Europie widzieli, ale uniwersalizm (nie mieszać z kosmopolityzmem itp. głupstwami), rośnie szacunek dla człowieka – nie dla pasożytów, egoistów i szkodników oczywiście – ale dla człowieka pracy i dobrej woli. Budzi się tam nowa religia CZŁOWIECZEŃSTWA (nie mieszać z »ludzkością«, która jest terminem liczbowym, zewnętrznym). – Pomijam w tych paru uwagach [...] sprawę »kapitalizmu«, »socjalizmu« itd. Ani się na tych rzeczach dostatecznie nie znam, ani wywodów »znawców« dostatecznie nie rozumiem, aby o nich pisać. Bo nie to jest dla mnie najważniejsze, jeżeli o Rosję chodzi. Najdonioślejszym zjawiskiem jest tam etyczna, moralna, duchowa przemiana. Poeta Błok postawił na czele oddziału czerwonogwardzistów »Chrystusa« [...]. Moim zdaniem, żaden naród nie jest tak »dogłębnie« chrześcijański, w najistotniejszym tego słowa znaczeniu, jak rosyjski. I żaden (choć obecnie wygląda to inaczej, ale tylko pozornie) nie szanuje tak jednostki ludzkiej, indywidualności, człowieka. Może jeszcze jeden – angielski. Ale tam, myślę, nie ma to tak głębokiego podkładu duchowego, religijnego; raczej społeczny. – Długie lata trwało rosyjskie »bogoiskatielstwo«. Kto wie, czy się oni właśnie teraz nie dokopali do swego boga – człowieka i jego praw na ziemi”.

Cóż to za kanalie!

Podobne bzdury głosić będzie jeszcze wielokrotnie, także w Polsce, do której powróci z wojennej tułaczki witany przez nowe władze z wszelkimi należnymi i nienależnymi honorami. Jako swój człowiek. Będzie się za to odwdzięczał i wdzięczył. W „Dzienniku bez samogłosek” Aleksander Wat wspomni takie oto „poniżenie literatury polskiej”: „Do Warszawy raczył przyjechać Surkow [przewodniczący sowieckiego związku pisarzy – przyp. K.M.]. Obecność obowiązkowa. Aktyw partyjny naradza się: czy sala ma powstać, czy tylko przywitać gościa gorącymi oklaskami. [...] Putrament zdecydował, że wystarczy klaskać – dbał o godność pisarstwa polskiego. Zamykam oczy i widzę: [...] Sala klaszcze gorąco, ale z pierwszego rzędu zrywa się wielki poeta polski, podbiega do grafomana-czekisty i w ekstazie klaszcze mu przed samym nosem”.

Zwątpi w „nową wiarę” jeden jedyny raz, i to na krótko. 17 kwietnia 1943 r. w liście do siostry odnosi się do wiadomości o zbrodni katyńskiej:

Miałem zamiar dużo jeszcze napisać, ale straszliwa pogłoska o zamordowaniu oficerów wstrząsnęła mną tak okropnie, że nie mogę. Wszystko, co napisałem na poprzednich stronicach tego listu i w innych moich listach do Ciebie, może się okazać bełkotem idioty i poglądami ślepca (jeżeli chodzi o stosunki polsko-rosyjskie i moje nadzieje na ich pomyślny rozwój; przecież mnóstwo miejsca i żaru, i wiary poświęcałem tej sprawie w listach do Ciebie!). Jeżeli się to zwali – przysypią mnie te gruzy tak, że nikt nie odkopie.

„Można być pewnym – komentuje ten list Piotr Matywiecki – że nowi przyjaciele komunistyczni zaraz wyjaśnili mu wszystko wedle sowieckiej wersji – że winni są Niemcy. A on ślepo uwierzył. Czy jednak można mu się dziwić, jeśli wersję sowiecką podtrzymywała duża część prasy alianckiej?”.

Okładka miesięcznika Historia Do Rzeczy: 9/2013
Artykuł został opublikowany w 9/2013 wydaniu miesięcznika „Historia Do Rzeczy”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:

Czytaj także

 15
  • Damian' IP
    "Do prostego człowieka", wiersz ponad czasowy, z racji swojej prawdy.
    Dodaj odpowiedź 5 1
      Odpowiedzi: 0
    • Polak IP
      Talent jest ważny, ale znacznie ważniejsze - jakiej sprawie służy... Utalentowany kolaborant? A iluż teraz takich "twórców" mamy?
      Dodaj odpowiedź 15 1
        Odpowiedzi: 0
      • Maxim IP
        Jak wyrzucicie żydòw z polskiej literatury, to nie wiele zostanie. Leśmian, Staff, Tuwim, Baczyński, Hemar, Shultz. Jak wyglądałby język polski bez tych nazwisk?
        Dodaj odpowiedź 10 8
          Odpowiedzi: 1
        • Tommy Hilfiger IP
          Toż to dziwne, że tzw. "system" promował "swoich"? Pokażcie mi system polityczny który promuje "obcych".
          Dodaj odpowiedź 7 0
            Odpowiedzi: 0
          • Marez IP
            Sowiecki pachołek
            Dodaj odpowiedź 9 7
              Odpowiedzi: 0
            • Max33 IP
              Oj pisowcy mata Rymkiewicza to go se czytajta, na wasze aspiracje literackie wystarczy wam ten jedyny poeta prawy i sprawiedliwy. Po co sobie psuć dobre trawienie lekturą tych Żydów Tuwimów i innych komunistów? A wiecie wy chociaż że Mickiewicz też miał żydowskie pochodzenie?
              Dodaj odpowiedź 13 34
                Odpowiedzi: 0
              • ~~~~~ IP
                Raczej małość komunizmu czy demokracji można do wielkości Tuwima porównywać...
                Dodaj odpowiedź 5 15
                  Odpowiedzi: 0
                • Jooma IP
                  Wspomnijmy tylko Zukrowskiego z pieknym polskim rodowodem
                  Dodaj odpowiedź 11 2
                    Odpowiedzi: 0
                  • jot-23 IP
                    nie ma tutaj zadnego konfliktu: szeroko pojety "talent", inteligencja czy edkuacja nie stanowi o "czlowieczenstwie" niestety... Tuwim jest dobrym przykladem ze mozna byc utalentowanym sk..ynem.
                    Dodaj odpowiedź 36 11
                      Odpowiedzi: 0
                    • Gałaman IP
                      Gdyby jeszcze autor tego paszkwilu potrafił napisać jedną zwrotkę tak piękną polszczyzną jak Tuwim. Niestety, Bozia talentu odmówiła. Zawiści za to nie brakuje.
                      Dodaj odpowiedź 41 54
                        Odpowiedzi: 1
                      • Sprawiedliwy IP
                        Tuwim , Szymborska , Miłosz , to wielka tragedia !!! Ani sensu ,ani logiki , tylko zdrada , zdrada !!!
                        Dodaj odpowiedź 39 24
                          Odpowiedzi: 0
                        • whatas IP
                          Spośród znakomitych poetów nie tylko Tuwim romansował z komunistami - Wisława Szymborska czy zdeklarowany ideowo Władysław Broniewski, który zalewał swoje rozterki politycznej tożsamości. Mam pejoratywne odczucia - z jednej strony to jedni z najlepszych polskich twórców, którzy powodowali wzruszenie i refleksję kilku pokoleń rodaków (zwłaszcza Szymborska i Tuwim), a z drugiej strony to żałosne lizusostwo względem władzy PRL.
                          Dodaj odpowiedź 53 8
                            Odpowiedzi: 0