StarożytnośćPiktowie - dziki lud z północy Brytanii, postrach Rzymian

Piktowie - dziki lud z północy Brytanii, postrach Rzymian

Piktyjski wojownik
Piktyjski wojownik / Źródło: Historia Do Rzeczy/Krzysztof Wyrzykowski
Dodano 10
Pradawny przedindoeuropejski lud zamieszkujący Brytanię był postrachem Rzymian. Rzym nigdy ich nie podbił, a żeby się przed nimi bronić, zbudowano mur ciągnący się od wschodu na zachód przez całą Brytanię.

„Wokół nas krążyły wilki w ludzkiej skórze, nieustannie zacieśniając krąg. Mali, włochaci, z długimi mocarnymi ramionami. Włosy długie opadające kudłami na cofnięte, podobnie jak u małp, czoła. Niewielkie czarne oczy błyszczały jak u węży. Byli prawie nieodziani, dzierżyli za to małe, okrągłe tarcze. Do ataku używali włóczni i szabel o zakrzywionych ostrzach. Najwyższy z nich nie miał nawet pięciu stóp, lecz niezwykle szerokie ramiona zdradzały niepospolitą siłę. Byli szybcy jak koty”.

Czytaj także:
Bitwa nad rzeką Tollense - tajemnicze starcie w starożytnej Europie Środkowej

Tak Piktów, czyli antycznych mieszkańców dzisiejszej Szkocji, portretował Robert E. Howard – amerykański autor z okresu międzywojnia, współtwórca gatunku literackiego sword and sorcery, a szerzej – twórca postaci Conana Barbarzyńcy. Howardyjscy Piktowie mieli być starą śródziemnomorską rasą, która ulegając silniejszym i bardziej przedsiębiorczym przeciwnikom, skarlała i zdziczała, kryjąc się ostatecznie na krańcu świata wśród nagich wzgórz Szkocji. Marsz Piktów ku popkulturze podjęty został ponownie w ostatnich latach za sprawą takich filmów jak „Król Artur” (2004) i „Centurion” (2010). Zżyci z naturą, z równouprawnieniem płci, zwinni jak zawodnicy capoeiry i zgrani niczym komuny antyglobalistów gromili odzianych w stal Rzymian i Sasów. Co jednak na temat Piktów mają do powiedzenia znawcy?

Horda z wrzosowisk

Są badacze wskazujący na celtycki rodowód Piktów, wielu jednak twierdzi, że to pradawny lud przedindoeuropejski, podobnie jak Baskowie czy Etruskowie. Pozostały po nich do dziś tajemnicze inskrypcje z niewymawialnymi słowami takimi jak: „be smeqqnqnanammovvez” czy „irataaddoarens” oraz niepowtarzalne wzornictwo łączące półokręgi i łamane linie przypominające błyskawice. Byli najstraszniejszymi z wrogów Rzymian podczas ich obecności w Brytanii. Gildas Mędrzec, brytyjski mnich z VI w., nazwał najeźdźców wymownie: „ohydna horda, jak czarny rój robactwa, który wypełza z głębokich szczelin w skale, gdy słońce stoi wysoko i jest ciepło”. We wczesnym średniowieczu potrafili gromić zarówno Celtów z Irlandii oraz Brytanii, jak i germańskich Anglów. Wikingom rady już nie dali.

Czytaj także:
Powstanie Brytów przeciw Rzymianom. Furia Boudiki

Wbrew temu, co wymyślił Howard, Piktowie w czasach historycznych wcale nie byli czarnowłosi, choć tacy właśnie osobnicy przemierzali nasz kontynent przed przybyciem Indoeuropejczyków. „Mieszkańcy Kaledonii mają rudawe włosy oraz rosłe i gibkie sylwetki” – pisali rzymscy historycy. Chociaż nie utrwalono tego w kamieniu, Piktowie rzeczywiście mogli tatuować swoje ciała, a przed bitwą dodatkowo malowali je na niebiesko wyciągiem z urzetu. Stąd nazwa ludu (pictus po łacinie znaczy malowany). Zwyczaj ten praktykowany był też wcześniej u Brytów, jednakowoż w wyniku postępującej romanizacji zanikł jako skrajny przejaw barbarzyństwa. Chętnie wkładali też na gołe torsy srebrne łańcuchy i biżuterię. Mrowie takich półnagich, pędzących wojowników mogło przerazić niejednego legionowego weterana.

Kasjusz Dion skwitował: „Mieszkali w chatach, chodzili nadzy i bosi. Mieli demokratyczny system rządów i bardzo lubili rozboje. Ruszają do boju w wozach i mają małe i zwinne konie. Są tam też żołnierze piesi, szybcy w biegu i pewni w obronie. Używają tarcz i krótkich włóczni, do których trzonów przytwierdzone są jabłka z brązu, które wstrząśnięte brzęczą i straszą wrogów. Znosili głód, chłód i wszelkiego rodzaju niewygody. W razie niebezpieczeństwa wycofywali się na bagna, gdzie przez wiele dni przebywali zanurzeni w wodzie z głowami ponad powierzchnią, a w lesie potrafili przeżyć, żywiąc się korą i korzonkami”.

Poza tym Piktowie niewiele różnili się od innych mieszkańców Wysp Brytyjskich. Z racji klimatu chętnie parali się pasterstwem i mając pod ręką aż nadmiar skór i futer, raczej nie chodzili boso, jak złośliwie wytykał im rzymski historyk. U Piktów nie było dróg ani miast (pierwsze pojawiły dopiero w XII w.), ale na wybrzeżu znajdowało się kilka większych warownych grodów, takich jak Dùn Chailleann (Dunkeld), Sgain (Scone), Am Broch (Burghead) czy Baile Fharfair (Forfar). Przez cały okres rzymski Piktowie pozostawali poganami, przejmując z czasem celtycki panteon, a od VI w. wieku krzyż. Porzucenie starych bogów odbyło się w miarę bezkrwawo, w przeciwieństwie do tego, co działo się u wikingów czy Bałtów.

Kobiety Piktów podobnie jak u Celtów poczynały sobie w relacjach damsko-męskich śmielej, niż to było przyjęte u Rzymian. Kasjusz Dion opisał fragment pogawędki, jaką ucięły sobie Julia Augusta, żona cesarza Septymiusza Sewera, z żoną Argentocoxusa, wodza jednego z piktyjskich plemion. Rzymianka łajała Piktyjkę za zbytnią, jej zdaniem, swobodę seksualną. Riposta była chłodna niczym szkockie lato: „Spełniamy nakazy natury w sposób dużo lepszy, niż czynicie to wy, kobiety rzymskie. Gdyż my prowadzamy się otwarcie z najlepszymi z mężczyzn, podczas gdy wy dajecie się deprawować po kryjomu najbardziej nikczemnym”. Wodzami Piktów zostawali mężczyźni, jednak dziedziczenie odbywało się zawsze po kądzieli. W myśl tej zasady zapisywano też nazwiska.

Okładka miesięcznika Historia Do Rzeczy: 2/2016
Artykuł został opublikowany w 2/2016 wydaniu miesięcznika „Historia Do Rzeczy”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 10
  • Sarcastic IP
    O proszę, czyżby Do Rzeczy zaczęło jakiś kącik edukacyjny?
    Proponuję od podstaw ortografii, wielu Waszym wiernym, przesympatycznym skądinąd, Czytelnikom bardziej by się to przydało niż historia, w dodatku obcych krajów :XD
    Dodaj odpowiedź 3 30
      Odpowiedzi: 1
    • jot-23 IP
      Co do tych "anglikow", to o czywiscie nie macie o tym pojecia, ale pewnie slyszeliscie o "normandzkim podboju" w 1066? Wiec ci normanowie, czyli wikingowie ze skandynawii osiedli w polnoscnej Francji, tak chytrze podbili wyspy, ze po 1000 lat, mimo ze nic sie o nich nie mowi (mieszkancy anglii to przeciez "anglo-saxoni" w siwadomosci ludu - czyli germanie ktorzy zagarneli wyspe po upadku Rzymu) - nigdy nie zostali wyrzuceni ani "rozliczeni" - tak jak komuchy w polsce! i w praktyce do dzisiaj "rzadza" UK. wiekszosc "rodow" - posiadaczy ziemi to Normanowie, wiekszosc absolwentow Oxfordu- Normanowie, itd, itp.
      Dodaj odpowiedź 10 16
        Odpowiedzi: 1
      • Antymonarchistka IP
        Anglicy to okropny naród cofnietych podbrodkow i histerii po smierci najgłupszej w historii przedszkolanki, ważnej dlatego, ze zabrała się z firmą cwaniaków o nazwie monarchia, niemieckich z pochodzenia.
        Dodaj odpowiedź 19 6
          Odpowiedzi: 0
        • jot-23 IP
          "Rzym nigdy ich nie podbił" - bo nie mial po co podbijac? Skad sie bierze te myslenie ze Rzym podbijal dla podbojow? Na cholere komu zimne gory szkocji zamieszkiwane przez dzikich?
          Dodaj odpowiedź 32 6
            Odpowiedzi: 1

          Więcej historii