StarożytnośćZbiorowe samobójstwo w Masadzie. Obrońcy twierdzy zabili swoje żony i dzieci

Zbiorowe samobójstwo w Masadzie. Obrońcy twierdzy zabili swoje żony i dzieci

Obraz
Obraz "Zniszczenie Świątyni Jerozolimskiej" - obraz Francesco Hayeza / Źródło: Wikimedia Commons
Dodano 12
Po samobójstwie obrońców twierdzy Rzymianie „podziwiali pogardę śmierci, którą okazało tylu ludzi, nieugięcie wprowadzając ją w czyn”.

Masada była twierdzą zbudowaną przez Heroda Wielkiego na 400-metrowym klifie wznoszącym się nad Morzem Martwym. Miała dostęp do wody oraz spore zapasy zboża i oliwy, a wiodły do niej dwie strome drogi, co czyniło fortyfikację łatwą do obrony. Dzisiaj składają tu przysięgę wierności nowi oficerowie armii izraelskiej, uczy się o niej dzieci w szkołach, a liczni Żydzi przychodzą do niej jak do świętego miejsca historii Izraela. Tutaj bowiem bronili się w 73 r. n.e. ostatni powstańcy walczący z dominacją Rzymu, a kiedy dalsza obrona stała się niemożliwa – popełnili zbiorowe samobójstwo, pozbawiając wcześniej życia swoje kobiety i dzieci. Woleli śmierć niż niewolę.

Wybuch buntu

Powstanie wybuchło w 66 r. n.e. po wydarzeniach w Cezarei oraz w Jerozolimie. W pierwszym z miast Żydów sprowokowali Grecy sprzedający ptaki przed miejscową synagogą, a w drugim – sami Rzymianie, którzy nie pierwszy raz zresztą pogwałcili sacrum, wkraczając do świątyni i rabując (na poczet zaległych ich zdaniem podatków) zgromadzone tam złoto. Na Rzymian rzucili się zeloci, od lat stanowiący zbrojną partyzantkę przeciw okupantom, a zwłaszcza najbardziej radykalni sykariusze, miejscy nożownicy. Do nich dołączyły tysiące Izraelitów, szczególnie z najuboższych warstw, cierpiących ucisk zarówno ze strony Rzymian, jak i bogatej arystokracji kapłanów żydowskich, którzy zachowali wprawdzie uprzywilejowaną pozycję społeczną, ale także przecież tęsknili do czasów niezależnego, wyznaniowego państwa żydowskiego.

Na bunt złożyły się bowiem różne rzeczy. Suwerenność państwową Żydzi stracili 130 lat wcześniej po podbojach Pompejusza Wielkiego. Z początku Rzymianie – jak to na ogół czynili w ujarzmionych krajach – utrzymywali dotychczasową dynastię królewską, potem osadzili na tronie wiernego im Heroda Wielkiego. Panował on aż 34 lata, a po jego śmierci (4 r. p.n.e.) podzielonym państwem władali jego potomkowie, aż wreszcie w latach 40. nowej ery cesarz Klaudiusz przyłączył Judeę do prowincji Syrii, a rządy sprawowali bezpośrednio rzymscy prokuratorzy. Stało się to zarzewiem konfliktu, gdyż – tak jak wszędzie – odznaczali się oni przekupnością i zachłannością.

Rzymianie zdawali sobie sprawę z wyjątkowości religii żydowskiej na tle ówczesnego świata. Toteż Żydom udawało się unikać stawiania posągów cesarzy w świątyni (nawet za Kaliguli!), a ofiary składali nie tyle im, ile za ich pomyślność. Cieszyli się w Imperium Rzymskim specjalnym statusem, tworząc autonomiczne wspólnoty w różnych częściach imperium. Nie powoływano ich do wojska ani nie wzywano w sprawach urzędowych podczas szabatu. A jednak do naruszania tak ważnych dla Żydów uczuć religijnych dochodziło i kiedy prokurator Florus wtargnął do świątyni w 66 r., został skutecznie zaatakowany przez grupę buntowników, których prowadził Eleazar i do której tłumnie przyłączyli się mieszkańcy Jerozolimy.

Kronikarz wojny rzymsko-żydowskiej Józef Flawiusz pisał: „Udało się także w świątyni ówczesnemu jej dowódcy Eleazarowi, synowi Ananiasza, młodzieńcowi nader zuchwałemu, przekonać pełniących służbę Bożą, aby nie przyjmowali od nikogo obcego żadnego daru lub ofiary. Takim sposobem stworzono istotny powód do wojny z Rzymianami, gdyż odrzucono ofiarę składaną za nich i za Cezara. I choć arcykapłani i przedniejsi Żydzi gorąco ich nakłaniali, aby nie zaniechali tradycyjnych ofiar za swoich władców, kapłani ci trwali w uporze. Pewni bowiem byli swojej liczebnej przewagi, gdyż stała za nimi najbardziej zagorzała część buntowników, ale przede wszystkim brali wzór z dowódcy świątyni Eleazara”.

Sytuację w Jerozolimie komplikowały podziały nie tylko wśród kapłanów, ale także wśród buntowników. Szczególnie radykalni okazali się sykariusze pod wodzą Menachema, którzy zabili nawet arcykapłana Ananiasza, ojca Eleazara (zresztą krewniaka Menachema). Opanowali także z zaskoczenia Masadę, wycinając załogę rzymską. Część Jerozolimy opanowały elity wspierane przez Heroda Agryppę II – prawnuka Heroda Wielkiego, nominalnie panującego nad północną częścią Galilei i południowym Libanem, a także sprawującego opiekę nad świątynią. W końcu stronnictwo kapłańskie Eleazara opanowało sytuację, a Menachema pojmano i stracono. Agryppa wycofał się w ślad za Rzymianami.

Stracenie radykalnych sykariuszy nie okiełznało bynajmniej fali buntu, która rozlała się na wszystkie ziemie żydowskie. Przeciwko Żydom wysłano z Syrii XII Legion, został on jednak otoczony, pokonany i zmuszony do odwrotu. W walkach Rzymianie stracili 6 tys. żołnierzy i złotego orła legionu. Eleazar stał się siłą rzeczy przywódcą narodowego powstania – największego do czasu zrywu Bar Kochby w następnym stuleciu.

Triumf Tytusa

Latem 67 r. n.e. do Palestyny dotarły z Egiptu liczniejsze oddziały rzymskie, którymi dowodzili Wespazjan oraz jego syn Tytus. Improwizowane wojska żydowskie przegrywały wszystkie starcia w polu, pierzchały pod żelaznym naporem rzymskich kohort, toteż pozostała im obrona ufortyfikowanych miejscowości. Szczególnie zaciekle bronili się w Galilei.

Półtora miesiąca trwała obrona Jotapaty, którą dowodził właśnie Józef Flawiusz. Schronił się on z ostatnimi 40 towarzyszami w głębokiej cysternie. Po odkryciu miejsca kryjówki przez Rzymian wybrali śmierć. Aby nie popełniać nagannego samobójstwa, zgodnie z radą Józefa zabijali się wzajemnie, wedle ustalonej przez niego kolejności. Tak to obliczył, że na koniec został sam, poddał się Rzymianom, pochlebił Wespazjanowi proroctwem o jego przyszłym panowaniu nad Rzymem i poszedł na służbę u zwycięzców.

Czytaj także:
Poncjusz Piłat – kim był człowiek, który osądził Jezusa?

V Legion trybuna Cerealisa otoczył siły powstańców w Samarii, na górze Gerizim, gdzie zginęło 11 tys. Żydów. X Legion opanował Tyberiadę, Tarycheę i Joppe, gdzie trafiło do niewoli 10 tys. mieszkańców. W Gamali poza mieszkańcami broniło się przez miesiąc 9 tys. zelotów. Tam samobójstwo popełniło 5 tys. z nich, aby uniknąć natychmiastowego mordu bądź niewoli. Ona też kończyła się śmiercią, gdyż buntowników rozszarpywały zwierzęta na arenach cyrków, gdzie zwykle trafiali. Wymordowano wszystkich obrońców twierdzy na górze Tabor i twierdzy Gischala.

Okładka miesięcznika Historia Do Rzeczy: 4/2014
Artykuł został opublikowany w 4/2014 wydaniu miesięcznika „Historia Do Rzeczy”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:

Czytaj także

 12
  • mojzesz IP
    Napisze cos co sie nie spodoba,zwlaszcza zdrajcom polski ktorzy popieraja zydowska propagande kosciola rzymskokatolickiego zwanego judochrzescijanskim,w rzeczywistosci zas,chrzescijanstwo zwalczajacy.mowa w powyzszym artykule jest o grekach i slowianach ktorzy zamieszkiwali te ziemie przed ekspansja trojan do europy zachodniej a co za tym idzie powstaniem rzymu,ktory ograbil grekow w pierwszej kolejnosci z dorobku naukowego i kulturowego,w nastepnej podzielil i zgermanizowak plemiona slowianskie liczniejsze lecz pozbawione wladzy centralnej.nie ma w historii znaku istnienia zydow lub judaizmu przed czasem rzymskim,a dokladnie przed rokiem 500 po chrystusie.nie ma w zrodlach egipskich,babilonskich,perskich,syryjskich,greckich,slowianskich,chinskich czy hinduskich,nie ma,bo zydow wtedy nie bylo.izraelici walczacy z rzymem to potomkowie grekow i slowian,judejscy zdrajcy to rozbitkowie panstwa asyryjskiego ibabilonskiego sprzymierzeni z rzymem,przykre ale prawdziwe.przykre,poniewaz religia katolicka to falsz uknuty przez rzymian,a dokladnie sekciarzy rzymskich z podbitych zlotem przez rzym ziem.mieczami nie zdolano by sie obronic przed nawala narodow na zdradziecki i podly rzym,ktory byl bardziej barbarzynski niz rzekomi barbarzyncy ktorych zwalczal.nawet faryzeusze nie byli zydami.mozna w tym przypadku mowictylko o judejczykach jako ozydach,ale na pewno nie o wyznawcach judaizmu.talmud babilonski zostal napisany kilkaset lat po chrystusie,a najsmieszbiejsze jest to,ze zydzi ani ich przodkowie w zadnej niewoli czy egipskiej czy to babilonskiej nigdy nie byli.dlaczego?po zydzi zachodniej europy to potomkowie grekow,germanow i slowian wymieszanych w etnosie lacinskim,germanowie zas to potomkowie celtow ktorzy przybyli z terenow dzisiejszej rosjii wnoszac do europy gen afrykanski,stad rudy kolor wlosow nie wystepujacy u zadnej rasy glownej.rasa biala wywodzi sie zterenow arktycznych i syberii ktora osiedlila sie na kaukazie zwana od tego czasu kaukazka,poniewaz wszystkie ludy w tym europy zachodniej wywodza.sie od niej.rasa negroidalna wywodzaca sie z poludniowej afryki nie ma nic z nia wspolnego,oprocx tego ze czlonkowie tych ras,a raczej gatunkow wymieszali sie w kilku doslownie miejscach na swiecie,w polnocnej afryce a stamtad w hiszpanii,w polnocnych indiach a stamtad w turcjii i czesciowo na balkanach,stad domieszka krwi indoeuropejskiej,ale tylko domieszka poniewaz europejczycy nie pochodza.ani od rasy negroidalnej,ani od hindusow ktorzy sa mieszanka rasy czarnej i zoltej,mongoidalnej.rasa mongoidalna jest trzecia najliczniejsza z ras,pacyfik oraz indochiny to mieszanina ludow azjii i afryki,stepy euroazjii zas to mieszanina rasy zoltej i biqlej,oraz czystej rasy bialej.czy to trudne do zrozumienia,ze nie bylo jednej mamusi i tatusia dla wszystkich,a swiatem nie rzadzi starszy pan z broda ktory uczynil zydow najwazniejszych z ludzi?tylko najwiekszy ignorant moze wierzyc w takie bzdury,jak np ze mojzesz byl zydem,ze noe byl zydem i od niego pochodzi cala ludzkosc.ze adam i ewa,ze jakob,salomon itp itd.nie ma w zrodlach zaawansowanych cywilizacyjnie narodow ktore okupowaly niejednokrotnie tereny bliskiego wschodu sladu o zydach,krolu dawidzie albo o swiatyni salomona,zydowskich proroctwach,ich wojnach czy niewoli,to sfabrykowana propaganda rzymu a pozniej kosciola.katolickiego ktory jest odpowiedzialny za okradanie i mordowanie dziesiatek narodow,niwzczenie ich wiedzy i kultury oraz zastepowanie jej falszem.pisze to jak zyd ktorego przodkowie z wlasnej woli przestali byc zydami.w czasch kiedy rzym zostal spalony a jego ekspansja na teren polski i balkanow byla.mozliwa tylko dzieki korupcjii i kosciolowi katolickiemu ktory sie pod chrzescijanstwo podszywal i podszywa do dzis,tylko unia watykanu z wygnanymi z rosjii chazarami umozliwila podboj slowian,i germanizacje dzisiejszych niemcow,czechow,chorwatow,wegrow i ustriakow,ktorzy z pochodzenia sa slowianami.celtycki swiat nie narodzil sie na zachodzie europy tylko tam przywedrowal miedzy innymi przez polske,celtycki swiat niczego nowego nie wymyslil a juz na pewno nie zelaza,nauczyl sie tylko zle to zelazo wykorzystywac.stad podboje ameryki,indii,chin czy euroazjii i europy wschodniej.zydowstwo w dzisiejszej formie,syjonistyczne,talmudystyczne to scheda rzymu i sojuszu tego upadlego rzymu z bialymi chazarami i podleglymi im turkami,gdzie wysilek jednych i drugich zwrocony zostal przeciw prawym chrzescijanom w afryce,na balkanach,turcjii,kaukazie i rosjii.takze slowianie zachodni byli obrzadku prawoslawnego zanim zostali zmuszeni do porzucenia swojego jezyka,starocerkiewneoslowianskiego,slowianskich tradycjii,wierzen i kultury,na rzecz braku kultury.co widac dzis.jezyk tzw biblijny hebrajski to.mieszanina greki i innych jezykow w tym slowianskiego,tak jak podobnie sie ma sprawa z jidisz jako zydowskim jezykiem na kanwie niemieckiego,slowianskiego i innych nawet cyganskiego.to ma byc narod izraela,wybrany przez boga do rzadzenia ludzmi.prosze,nie rozmieszajcie.mnie bo popuszcze w spodnie ze smiechu.dla polaka czy chorwata katolicyzm powiniem byc naturalny jak dla indianina poludniowoamerykanskiego,hindusa lub chinczyka.szkoda ze glupich nie sieja a rosna.
    Dodaj odpowiedź 0 1
      Odpowiedzi: 0
    • Henry IP
      Jak można wierzyć ludziom piszącym historię,patrząc jak kłamliwie obecnie opisuje się rzeczywistość ?
      A człowiek się podobno nie zmienia przez wieki.Taki jak dziś zakłamany i interesowny ,żył w tamtych czasach.
      Dodaj odpowiedź 2 0
        Odpowiedzi: 0
      • spider IP
        Widze, ze "DoRzeczy" wzielo sie teraz za propagande i chce uczyc na sile Polakow o historii nawiekszego i najmsciwszego wroga Polski! Tak samo jest z planami wybudowania najwiekszego lotniska w Europie na ktorym beda ladowac zaladowane po brzegi tylko samoloty z izraela a odlatywac beda puste! Wyglada mi to na powolne i stopniowe przygotowywanie Polakow na to co za pare lat ma nastapic!
        Dodaj odpowiedź 18 11
          Odpowiedzi: 1
        • Polacy nie umieli wtedy chodzić na tylnych... IP
          A teraz proszę, gardzą historią Żydów
          Dodaj odpowiedź 5 22
            Odpowiedzi: 0
          • ciekawy IP
            Ciekawe co stało się z Żydami skoro tak licznie i haniebnie kolaborowali z hitlerowskimi Niemcami przy zagladzie ich narodu.Czyżby to nie ci sami Żydzi.
            Dodaj odpowiedź 25 4
              Odpowiedzi: 1